1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17:00, w tzw. godzinie „W”, wybuchło Powstanie Warszawskie. Decyzję o rozpoczęciu walki podjął dowódca Armii Krajowej, gen. Tadeusz Komorowski „Bór”. Po niemal pięciu latach okupacji niemieckiej, mieszkańcy stolicy z ogromnym entuzjazmem przystąpili do walki, mając nadzieję na wyzwolenie miasta przed wkroczeniem Armii Czerwonej.
Dlaczego Warszawa nie mogła się nie bić?
Płk Kazimierz Iranek-Osmecki, opisując atmosferę tamtych dni, podkreślał, że aby zrozumieć determinację powstańców, trzeba było przeżyć pięć lat okupacji, widzieć codzienne egzekucje i tracić przyjaciół. Jego słowa oddają głębię patriotyzmu i poczucia obowiązku, które pchnęły tysiące ludzi do walki.
Kto walczył w powstaniu?
W szeregach powstańczych stanęli przedstawiciele wszystkich warstw społecznych – robotnicy, intelektualiści, ludzie różnych opcji politycznych i wyznań. Szacuje się, że w zrywie wzięło udział od 25 do 37 tysięcy osób. Jednak tylko kilka tysięcy miało broń palną; reszta korzystała z butelek zapalających, granatów produkowanych przez AK, takich jak „sidolówki” i „filipinki”, oraz zdobycznej broni.
Większość powstańców stanowili żołnierze AK, ale dołączyli też członkowie innych formacji, m.in. Polskiej Armii Ludowej, Narodowych Sił Zbrojnych, a nawet ukrywający się po getcie przedstawiciele Żydowskiej Organizacji Bojowej. Łącznie w powstaniu walczyło 1656 żołnierzy Armii Ludowej oraz wielu policjantów granatowych związanych z konspiracją.
Młodzi bohaterowie i rola kobiet
Powstanie było zrywem ludzi młodych – wielu z nich dorastało w czasie okupacji. Najmłodszy uczestnik, Jerzy Szulc „Tygrys”, miał zaledwie 10 lat. Harcerze z Szarych Szeregów pełnili funkcje łączników i sanitariuszy, a starsi walczyli z bronią w ręku. Tylko 40% powstańców miało pełne wyszkolenie bojowe.
Kobiety odegrały kluczową rolę – stanowiły 70-80% personelu sanitarnego, ale także brały udział w akcjach bojowych, np. w Kobiecych Patrolach Minerskich. 12 sierpnia 1944 roku płk Antoni Chruściel „Monter” wydał rozkaz uznający kobiety za pełnoprawnych żołnierzy AK.
Koszt powstania
Powstanie, planowane na kilka dni, trwało 63 dni i zakończyło się kapitulacją 3 października. Zginęło od 16 do 18 tysięcy żołnierzy AK oraz od 150 do 180 tysięcy cywilów. Warszawa została niemal doszczętnie zniszczona przez Niemców. Dziś, w 82. rocznicę tych wydarzeń, oddajemy hołd wszystkim, którzy walczyli o wolność.
Więcej informacji można znaleźć w broszurze IPN oraz na wystawie przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej.
Źródło: Gmina Alwernia
