Historia ukryta pod ulicą Browarną
Niewielka ulica Browarna w Wygiełzowie, odchodząca od ulicy Oświęcimskiej w kierunku Libiąża, kryje w sobie ślady dawnych zakładów produkcyjnych. Jak podkreśla pasjonat lokalnej historii Mirosław Dudek z Babic, przed laty działał tu browar i gorzelnia, a ich pozostałością są podziemne pomieszczenia, do których udało mu się wejść, zanim zostały zniszczone.
„Gdy było to jeszcze możliwe, udało mi się wejść do piwnic browaru. Pomieszczenia zrobiły na mnie ogromne wrażenie. Znajdowało się tam wiele tuneli prowadzących w różnych kierunkach. Część była zasypana, a część zamurowana. Ponoć jednym z tuneli można było dotrzeć w okolice, gdzie dzisiaj znajduje się skansen” – relacjonuje Mirosław Dudek.
Według przekazów trunki z Wygiełzowa trafiały do karczm w Wygiełzowie i Babicach, a prawdopodobnie także w dalsze okolice.
Od XVII wieku do czasów biskupich
Początki browaru i gorzelni w Lipowcu-Wygiełzowie sięgają co najmniej XVII stulecia. Pierwsze wzmianki pochodzą z inwentarza klucza lipowieckiego z 1645 roku. Zakłady należały do folwarku, który rozbudował biskup Jakub Zadzik. Kolejny, XVIII-wieczny obiekt powstał w 1724 roku z polecenia biskupa Konstantego Felicjana Szaniawskiego i został usytuowany po prawej stronie gościńca krakowskiego, za odgałęzieniem drogi w kierunku Płazy – czyli w rejonie dzisiejszej ulicy Browarnej. Wybór miejsca nie był przypadkowy: decydowały o nim położone wyżej źródła świeżej wody.
Jak opisuje Franciszek Ciura w książce „Klucz Lipowiecki”, budynek gorzelni mieścił izbę pisarską, spiżarnię, gorzelnię, komorę na gorzałkę oraz komorę na surowiec. W browarze znajdowały się sień, izba browarna, izba zalewna, suszarnia i dwie piwnice.
Imponująca skala produkcji
Według inwentarza z 1789 roku trunki sprzedawano w Wygiełzowie, Babicach, Kwaczale, Rozkochowie, Jankowicach, Olszynach, Mętkowie, Zagórzu i Żarkach. W samym tylko 1789 roku sprzedano 77 760 litrów piwa oraz 17 200 litrów gorzałki – to pokazuje, jak duże znaczenie miały te zakłady dla lokalnej gospodarki.
Szczegółowa inwentaryzacja folwarku z 1810 roku dostarcza danych o rozmiarach zabudowy: murowana gorzelnia miała wymiary 38×15×5 m, a budynek browaru 102×18×6 m.
Ślady przeszłości
Dziś przy ulicy Browarnej nie zobaczymy już dawnych zabudowań, które były widoczne jeszcze kilka lat temu. Pozostają wspomnienia, zdjęcia i lokalne opowieści o podziemnych tunelach. To temat wart dalszych badań i dokumentacji, zanim ślady przemysłowej przeszłości Wygiełzowa znikną całkowicie.
Źródło: Gmina Babice
Fot. m.facebook.com
